Để dân thực sự là chủ: Từ “dân biết” đến “dân thụ hưởng” ở Trà Giang
Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân không chỉ là yêu cầu của công tác dân vận, mà còn là thước đo năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền và sức sống của hệ thống chính trị ở cơ sở. Tại xã Trà Giang, tỉnh Hưng Yên, từ thực tiễn trước và sau sắp xếp đơn vị hành chính, phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” đang từng bước được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực. Đằng sau những cuộc họp, những lần lấy ý kiến hay những kênh tiếp nhận phản ánh là một yêu cầu lớn hơn: làm thế nào để người dân thực sự trở thành chủ thể của quá trình xây dựng và phát triển quê hương.

Đông đảo người dân tham dự Hội nghị tiếp xúc cử tri trước kì họp Hội đồng nhân dân.
Khi tiếng nói của người dân trở thành một phần của quá trình lãnh đạo
Một chủ trương đúng chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được Nhân dân đồng thuận, tham gia và giám sát. Với nhận thức đó, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân được cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở Trà Giang xác định là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Từ ngày 01/7/2025, khi ba xã Quốc Tuấn, Hồng Thái, Trà Giang, huyện Kiến Xương được sắp xếp thành xã Trà Giang và mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, yêu cầu phát huy quyền làm chủ của Nhân dân càng trở nên rõ nét hơn.
Địa bàn rộng hơn, khối lượng công việc lớn hơn, bộ máy mới cần nhanh chóng ổn định, trong khi người dân có những tâm tư, nhu cầu và kỳ vọng mới. Trong bối cảnh đó, bảo đảm để người dân được biết, được tham gia, được giám sát và được thụ hưởng không chỉ là thực hiện quy định của pháp luật, mà còn là cách để củng cố niềm tin ngay từ cơ sở.
Đảng ủy xã Trà Giang tiếp tục công khai các chủ trương, định hướng phát triển; tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia góp ý đối với nghị quyết, chương trình, kế hoạch của cấp ủy, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Cấp ủy, chính quyền duy trì tiếp dân, đối thoại, lắng nghe phản ánh, kiến nghị; tập trung giải quyết những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh, đất đai, thủ tục hành chính, chế độ, chính sách và những nội dung người dân quan tâm. Từ đó, tiếng nói của Nhân dân không đứng ngoài quá trình lãnh đạo, quản lý mà trở thành một nguồn thông tin quan trọng giúp cấp ủy, chính quyền nhận diện đúng hơn những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. Đó cũng là một biểu hiện cụ thể của xây dựng Đảng từ cơ sở: dựa vào dân để hiểu dân, lắng nghe dân và tổ chức thực hiện những chủ trương sát với cuộc sống của dân.
Không chỉ được biết, người dân còn được giám sát
Nếu “Dân biết” là điểm bắt đầu thì “Dân kiểm tra, dân giám sát” là bước quan trọng để quyền làm chủ trở nên thực chất.
Tại Trà Giang, hoạt động giám sát của Nhân dân được thực hiện thông qua nhiều kênh: Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư và thông qua phản ánh trực tiếp với cấp ủy, chính quyền.
Qua đó, người dân có điều kiện tham gia giám sát việc thực hiện chủ trương, chính sách; các công trình, dự án; việc quản lý, sử dụng các nguồn lực ở cơ sở. Những bất cập, thiếu sót được phát hiện, kiến nghị khắc phục, góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý.
Cùng với giám sát hoạt động của chính quyền, vai trò của Nhân dân trong xây dựng Đảng cũng được chú trọng. Người dân được tham gia góp ý đối với tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên; giám sát việc tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, trách nhiệm nêu gương và việc chấp hành quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Những kiến nghị của người dân được cấp uỷ, chính quyền xem xét, giải quyết; những nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp, chuyển cấp có thẩm quyền. Quá trình tương tác hai chiều ấy chính là một biểu hiện của trách nhiệm giải trình, đồng thời tạo nên sự gắn kết giữa chính quyền với Nhân dân.
“Dân thụ hưởng” – đích đến của dân chủ
Đích đến của dân chủ thực chất phải là người dân được thụ hưởng thành quả phát triển. Tại Trà Giang, việc bảo đảm quyền thụ hưởng của Nhân dân được đặt trong tổng thể các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, văn hóa, xây dựng kết cấu hạ tầng và cải cách hành chính.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã tiếp tục duy trì việc giải quyết công việc hành chính thông suốt, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi mô hình quản lý. Các công trình giao thông, thủy lợi, điện chiếu sáng, nhà văn hóa, thiết chế thể thao, giáo dục, y tế được duy tu, nâng cấp; các chính sách hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội và chăm lo người có công được triển khai theo quy định.
Cải cách hành chính và chuyển đổi số cũng đang từng bước thay đổi cách người dân tiếp cận chính quyền. Thông tin, thủ tục hành chính được công khai; người dân được hỗ trợ thực hiện dịch vụ công trực tuyến, tra cứu kết quả, sử dụng tài khoản định danh điện tử. Các kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị từng bước được mở rộng trên môi trường số, góp phần tăng khả năng tương tác giữa chính quyền với người dân. Theo số liệu thống kê, 09 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ Hành chính công xã Trà Giang tiếp nhận 4.660 hồ sơ, trong đó có đến 4.655 hồ sơ trực tuyến, đã giải quyết 4.596 hồ sơ, đạt tỷ lệ 98,6%. Con số này đã nói lên sự nỗ lực, quyết tâm của cán bộ, công chức trong phục vụ, giải quyết nhu cầu của người dân.
“Dân thụ hưởng” không còn là một khái niệm xa xôi. Đó có thể là một thủ tục được giải quyết thuận tiện hơn, một chính sách đến đúng đối tượng, một công trình phục vụ cộng đồng, một kiến nghị được lắng nghe và giải quyết, hay đơn giản là sự thay đổi trong thái độ phục vụ của cán bộ, công chức mà người dân có thể cảm nhận được trong quá trình giao dịch với chính quyền.
Khi niềm tin của dân trở thành sức mạnh phát triển
Một xã mới sau sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ đơn thuần là một tên gọi, một bộ máy, một địa giới hành chính mới. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được sự gắn kết mới, chặt chẽ hơn giữa Đảng, chính quyền và Nhân dân.
Ở Trà Giang, quá trình ấy được đặt trên nền tảng kế thừa những kết quả của ba địa phương trước sắp xếp, đồng thời từng bước đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và vận động Nhân dân trong điều kiện mới. Đảng lãnh đạo, định hướng; chính quyền thể chế hóa thành cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; Nhân dân là chủ thể tham gia, giám sát, phản biện và thụ hưởng. Khi ba yếu tố ấy vận hành đồng bộ, quyền làm chủ của Nhân dân không còn dừng ở một khẩu hiệu mà trở thành nguồn lực cho phát triển. Bởi một chủ trương chỉ có sức sống khi được Nhân dân đồng tình; một chính quyền chỉ thực sự mạnh khi gần dân, hiểu dân và phục vụ Nhân dân; một tổ chức đảng chỉ thực sự vững mạnh khi biết dựa vào dân, chịu sự giám sát của dân và củng cố được niềm tin của dân.
Đó cũng là yêu cầu đặt ra cho Trà Giang trong chặng đường phía trước: tiếp tục hoàn thiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”; mở rộng không gian để người dân tham gia từ sớm, từ cơ sở; tăng cường đối thoại, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình; đẩy mạnh chuyển đổi số nhưng không để người dân nào bị đứng ngoài; phát huy giám sát của Nhân dân trong kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Từ “Dân biết” đến “Dân thụ hưởng” là một hành trình. Trên hành trình ấy, điều quan trọng không phải là nói bao nhiêu về dân chủ, mà là làm thế nào để mỗi người dân thực sự cảm nhận được mình là chủ thể của quê hương. Đó cũng chính là cách xây dựng Đảng từ lòng dân, củng cố niềm tin từ cơ sở và tạo nên sức mạnh để Trà Giang bước vào giai đoạn phát triển mới.
