Công an xã Trà Giang cảnh báo thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng hướng dẫn cập nhật, cấp đổi thông tin bảo hiểm y tế để chiếm đoạt tài sản

Qua công tác nắm tình hình và tiếp nhận phản ánh của Nhân dân, Công an xã Trà Giang nhận thấy đây là thủ đoạn được các đối tượng chuẩn bị rất kỹ lưỡng, kết hợp giữa việc thu thập dữ liệu cá nhân, lợi dụng tâm lý chủ quan của người dân và sử dụng công nghệ cao để chiếm quyền điều khiển điện thoại, từ đó đánh cắp thông tin ngân hàng và chiếm đoạt tài sản.
1. Thủ đoạn ngày càng tinh vi, đánh đúng tâm lý của phụ huynh
Khác với các cuộc gọi lừa đảo trước đây thường có nội dung sơ sài, dễ bị phát hiện, hiện nay các đối tượng đã nghiên cứu rất kỹ thông tin của nạn nhân trước khi tiếp cận. Khi gọi điện, chúng có thể đọc chính xác họ và tên phụ huynh, họ tên và ngày tháng năm sinh của con, trường học, địa chỉ cư trú, số điện thoại, thậm chí biết cả việc trẻ đang tham gia bảo hiểm y tế theo nhà trường.
Việc nắm rõ nhiều thông tin cá nhân khiến người dân tin rằng người gọi thực sự là cán bộ của cơ quan chức năng. Đây chính là bước đầu tiên trong kịch bản lừa đảo nhằm tạo dựng lòng tin và từng bước dẫn dắt nạn nhân thực hiện theo yêu cầu của chúng.
Theo nhận định của lực lượng Công an, những dữ liệu này có thể bị lộ lọt từ nhiều nguồn khác nhau như các biểu mẫu đăng ký trực tuyến, tài khoản mạng xã hội, các ứng dụng không bảo đảm an toàn hoặc từ hoạt động mua bán dữ liệu cá nhân trái phép trên không gian mạng.
Sau khi tạo được sự tin tưởng, các đối tượng sẽ đưa ra hàng loạt lý do như: thẻ BHYT của con sắp hết hiệu lực; hồ sơ bảo hiểm chưa được đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; cần xác thực thông tin để bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh; hoặc hệ thống đang nâng cấp và người dân phải hoàn tất việc cập nhật trước thời hạn quy định.
Để tăng sức ép tâm lý, đối tượng luôn yêu cầu người dân thực hiện ngay trong cuộc gọi với lý do "nếu chậm sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi bảo hiểm của trẻ". Chính sự lo lắng của các bậc phụ huynh về việc khám, chữa bệnh cho con đã trở thành "điểm yếu" để các đối tượng lợi dụng.
2. Mục tiêu thực sự là chiếm quyền điều khiển điện thoại
Bản chất của cuộc gọi không phải nhằm hướng dẫn thủ tục hành chính hay cập nhật thông tin bảo hiểm y tế mà mục tiêu cuối cùng là khiến người dân tự cài đặt phần mềm độc hại vào điện thoại.
Sau khi lấy được lòng tin, các đối tượng gửi đường dẫn hoặc tệp cài đặt ứng dụng có giao diện gần giống ứng dụng VNeID hoặc các ứng dụng của cơ quan nhà nước. Một số trường hợp còn tạo các trang web giả mạo có tên miền, giao diện gần giống trang thông tin chính thức nhằm đánh lừa người sử dụng.
Ngay khi được cài đặt, phần mềm độc hại sẽ yêu cầu người dùng cấp hàng loạt quyền truy cập như đọc tin nhắn, truy cập danh bạ, đọc thông báo, ghi màn hình, hỗ trợ truy cập (Accessibility) hoặc điều khiển thiết bị từ xa. Đây đều là những quyền rất nhạy cảm, cho phép đối tượng âm thầm theo dõi mọi thao tác trên điện thoại mà người sử dụng gần như không phát hiện.
Khi đã chiếm được quyền kiểm soát thiết bị, các đối tượng có thể theo dõi quá trình đăng nhập ứng dụng ngân hàng, đọc mã OTP gửi qua tin nhắn hoặc thông báo, ghi lại thao tác nhập mật khẩu và thực hiện các giao dịch chuyển tiền ngay trên chính điện thoại của nạn nhân.
3. Vì sao không cung cấp mật khẩu vẫn bị mất tiền?
Đây là điểm đặc biệt nguy hiểm của thủ đoạn lừa đảo mới.
Nhiều người cho rằng chỉ cần không đọc mã OTP hoặc không cung cấp mật khẩu ngân hàng thì tài khoản sẽ an toàn. Tuy nhiên, khi điện thoại đã bị cài mã độc hoặc bị chiếm quyền điều khiển từ xa, các đối tượng có thể quan sát toàn bộ thao tác của người sử dụng, ghi nhận thông tin đăng nhập, theo dõi mã xác thực được gửi đến thiết bị và lợi dụng các quyền truy cập đã được cấp để thực hiện giao dịch trái phép.
Trong nhiều trường hợp, đối tượng còn hướng dẫn nạn nhân mở ứng dụng ngân hàng với lý do "xác minh tài khoản" hoặc "kiểm tra thông tin". Thực chất, đây là thời điểm chúng ghi lại toàn bộ thao tác đăng nhập để chiếm đoạt tài sản.
Khi phát hiện sự việc, số tiền trong tài khoản thường đã được chuyển qua nhiều tài khoản trung gian khác nhau, gây khó khăn cho việc phong tỏa, truy vết và thu hồi.
4. Nhận diện dấu hiệu của cuộc gọi lừa đảo
Qua phân tích các vụ việc đã xảy ra, Công an xã Trà Giang khuyến cáo người dân đặc biệt cảnh giác khi nhận được các cuộc gọi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
Tự xưng là cán bộ Công an, Bảo hiểm xã hội, cơ quan quản lý dữ liệu dân cư, nhà trường hoặc cơ quan nhà nước.
Thông báo hồ sơ, thẻ BHYT hoặc dữ liệu cá nhân có vấn đề và yêu cầu xử lý ngay.
Tạo áp lực về thời gian, yêu cầu thực hiện ngay trong cuộc gọi hoặc không được trao đổi với người khác.
Gửi đường link hoặc yêu cầu tải ứng dụng qua Zalo, Facebook, SMS hoặc các nền tảng mạng xã hội.
Yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng, thông tin thẻ, dữ liệu sinh trắc học hoặc yêu cầu chuyển tiền để xác minh.
Chỉ cần xuất hiện một trong các dấu hiệu trên, người dân cần lập tức dừng cuộc gọi và chủ động liên hệ trực tiếp với cơ quan có thẩm quyền để kiểm chứng thông tin.
5. Khuyến cáo của Công an xã Trà Giang
Để chủ động phòng ngừa loại tội phạm này, Công an xã Trà Giang đề nghị Nhân dân thực hiện nghiêm các nội dung sau:
Chỉ tải ứng dụng VNeID từ Google Play (đối với hệ điều hành Android) hoặc App Store (đối với hệ điều hành iOS); tuyệt đối không cài đặt ứng dụng từ các đường link hoặc tệp cài đặt do người lạ gửi.
Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng, thông tin thẻ, dữ liệu sinh trắc học hoặc các thông tin bảo mật khác cho bất kỳ cá nhân nào qua điện thoại hoặc mạng xã hội.
Không cấp quyền điều khiển điện thoại từ xa hoặc quyền hỗ trợ truy cập cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Thường xuyên cập nhật hệ điều hành, phần mềm bảo mật và kiểm tra quyền truy cập của các ứng dụng đã cài đặt trên thiết bị.
Khi nhận được các cuộc gọi nghi vấn liên quan đến BHYT hoặc các thủ tục hành chính, cần bình tĩnh kết thúc cuộc gọi và chủ động liên hệ trực tiếp với cơ quan Bảo hiểm xã hội, cơ sở giáo dục hoặc Công an xã để xác minh.
Trong trường hợp đã lỡ truy cập đường link nghi vấn hoặc cài đặt ứng dụng có dấu hiệu chứa mã độc, người dân cần nhanh chóng ngắt kết nối Internet trên điện thoại, sử dụng thiết bị khác liên hệ ngay với ngân hàng để yêu cầu khóa khẩn cấp tài khoản và dịch vụ ngân hàng điện tử; đồng thời đến Công an xã Trà Giang hoặc cơ quan Công an gần nhất để trình báo, phục vụ công tác xác minh, điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật.
Công an xã Trà Giang đề nghị mỗi người dân nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, tuyệt đối không chủ quan trước các cuộc gọi tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước. Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao không ngừng thay đổi phương thức hoạt động, sự cảnh giác của người dân chính là "lá chắn" hiệu quả nhất để bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và góp phần phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Mọi thông tin phản ánh về các hành vi có dấu hiệu lừa đảo hoặc nghi vấn chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, đề nghị Nhân dân kịp thời liên hệ Công an xã Trà Giang hoặc cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý theo quy định.